Działania korygujące po audycie w JST wymagają czegoś więcej niż wpisu „wykonano” w rejestrze. Trzeba wskazać ustalenie, rozpoznać jego przyczynę, przypisać zadanie i sprawdzić, czy zmiana ograniczyła problem. W przeciwnym razie urząd może zamknąć pozycję w tabeli, a tę samą lukę znaleźć podczas kolejnego sprawdzenia.
Poniższy proces pomaga uporządkować jedno ustalenie dotyczące bezpieczeństwa informacji. Można go dopasować do wyników audytu albo przeglądu, zachowując informację, skąd pochodzi ustalenie. Przykład jest fikcyjny i nie przedstawia wdrożenia u klienta.
Od ustalenia audytu do działania: najpierw określ problem
Ustalenie powinno wskazywać kryterium oceny, zaobserwowany stan, zakres sprawdzenia i dowód. Zapis „brak nadzoru nad dostępami” jest zbyt ogólny. Bardziej użyteczny będzie opis: „W trzech sprawdzonych zleceniach serwisowych nie zapisano potwierdzenia odebrania dostępu po zakończeniu prac, chociaż wymaga tego przyjęta procedura”.
Taki zapis pozwala sprawdzić konkretne przypadki, ale nie uzasadnia wniosku o wszystkich dostępach w urzędzie. Nie przesądza też, że każde konto pozostało aktywne. Brak zapisu i rzeczywisty brak odebrania uprawnień trzeba rozpatrzyć osobno. Sposób przygotowania materiałów do oceny opisuje artykuł o audycie KRI i przeglądzie technicznym w JST.
Korekcja usuwa konkretną lukę, działanie korygujące dotyczy przyczyny
Na potrzeby tego procesu rozróżnij dwa zadania. Korekcja usuwa wykrytą nieprawidłowość: administrator sprawdza wskazane konto i odbiera niepotrzebne uprawnienia. Działanie korygujące zmienia sposób pracy, aby ograniczyć powtarzanie problemu: każde zlecenie otrzymuje termin dostępu, osobę odpowiedzialną i sprawdzenie jego zakończenia.
Przyczyny nie zapisuj jako „błąd pracownika”, zanim sprawdzisz przebieg sprawy. Czy osoba otrzymała informację o zakończeniu prac? Czy mogła odebrać uprawnienia? Czy zlecenie obejmowało tę czynność? Sprawdź też, czy podobny mechanizm dotyczy innych systemów. Ustalenie przyczyny powinno wynikać z dostępnych informacji; hipotezę oznacz jako wymagającą potwierdzenia.
Co wpisać do rejestru działań korygujących
Rejestr powinien umożliwiać przejście od ustalenia do dowodu i decyzji o zamknięciu. Dla jednej sprawy zapisz co najmniej:
- Ustalenie i źródło: identyfikator, zakres oraz odwołanie do raportu audytu lub zapisu przeglądu.
- Przyczynę: co ustalono i jakie informacje to potwierdzają.
- Działanie: osobno korekcję konkretnego przypadku i zmianę dotyczącą przyczyny.
- Odpowiedzialnego i termin: osobę koordynującą wykonanie, potrzebne zasoby oraz datę.
- Dowód wykonania: rodzaj zapisu i miejsce jego przechowywania.
- Sprawdzenie skuteczności: kryterium, metodę, termin i osobę sprawdzającą.
- Wynik i pozostałe ryzyko: co potwierdzono, co pozostaje niepewne i kto podejmuje dalszą decyzję.
Właściciel działania odpowiada za doprowadzenie zadania do wyniku, ale nie musi osobiście wykonywać wszystkich czynności. Jeżeli nie ma zasobów lub uprawnień, sprawa wymaga decyzji organizacyjnej, a nie kolejnego przesunięcia daty bez uzasadnienia.
Fikcyjny przykład: dostęp serwisowy dostawcy
W demonstracyjnym urzędzie przegląd trzech zakończonych zleceń wykazał brak potwierdzeń odebrania dostępu serwisowego. Administrator sprawdził stan kont: jedno nadal miało uprawnienia, dwa były już wyłączone. Zlecenia zawierały opis prac, ale nie wskazywały terminu dostępu ani osoby potwierdzającej jego zakończenie. Jest to własny przykład edukacyjny; nazwy spraw i wyniki poniżej nie opisują rzeczywistej jednostki.
| Element sprawy | Przykładowy zapis |
|---|---|
| Ustalenie | DEMO-UST-01: brak potwierdzenia odebrania dostępu w trzech zleceniach; w jednym przypadku konto pozostaje aktywne. |
| Przyczyna | Zamknięcie zlecenia nie obejmuje obowiązkowej kontroli dostępu i nie ma przypisanego odpowiedzialnego. |
| Korekcja | Po sprawdzeniu, że dostęp nie jest potrzebny, odebrać uprawnienia aktywnego konta i zachować zapis wyniku. |
| Działanie korygujące | Dodać termin dostępu i kontrolę jego odebrania do obsługi zlecenia; sprawdzić możliwość automatycznego wygaszania kont w danym systemie. |
| Odpowiedzialny i termin | Koordynator IT: uzgodnienie procesu w 10 dni roboczych; administrator: wykonanie zatwierdzonych zmian. |
| Dowód wykonania | Zaktualizowany przebieg zlecenia, zapis zmiany konfiguracji oraz wynik sprawdzenia odebranych uprawnień. |
| Sprawdzenie skuteczności | Kontrola dwóch kolejnych zakończonych zleceń: dostęp wygasł w terminie, wynik zapisano, wskazana osoba go sprawdziła. |
| Pozostałe ryzyko | Inne systemy i starsze dostępy nie zostały jeszcze ocenione; wymagają osobnego sprawdzenia i decyzji właściciela ryzyka. |
Terminy i liczba spraw w tabeli są ilustracją, nie normą dla wszystkich JST. Dobierz je do ryzyka, częstotliwości prac serwisowych i możliwości jednostki. Dwa zlecenia mogą pomóc sprawdzić zmianę, lecz nie dowodzą jej skuteczności w każdym systemie i przez dowolny czas.
Dowód wykonania i sprawdzenie skuteczności to dwa różne wyniki
Aktualizacja procedury dowodzi zmiany dokumentu. Zapis konfiguracji potwierdza wdrożenie ustawienia w określonym systemie. Żaden z tych dowodów sam nie rozstrzyga, czy dostęp został odebrany podczas kolejnej pracy serwisowej. Kryterium skuteczności powinno dotyczyć problemu, który działanie miało ograniczyć.
Jeżeli kolejne zlecenie nie miało terminu dostępu, działanie wymaga dalszej pracy, nawet gdy formularz został poprawiony. Jeżeli zlecenia jeszcze nie wystąpiły, zapisz „wykonano — oczekuje na sprawdzenie skuteczności” i wyznacz następny punkt kontroli. Nie zamieniaj braku okazji do testu w pozytywny wynik.
Dowody przechowuj z kontrolą dostępu i odwołaniem z rejestru. Do raportu dla kierownictwa wystarczy opis wyniku oraz wskazanie chronionego zapisu; nie kopiuj do niego haseł, tokenów ani zbędnych danych użytkowników.
Kiedy zamknąć działanie, a kiedy pozostawić je otwarte
Zamknięcie powinno wynikać z przyjętego kryterium i udokumentowanego sprawdzenia. Zapisz datę, osobę sprawdzającą, zakres oraz wynik. Jeżeli wynik jest częściowy, nazwij pozostały zakres i dalszy termin. Nie potwierdzaj skuteczności wyłącznie na podstawie deklaracji wykonawcy; dobierz sposób weryfikacji do znaczenia ustalenia.
Zamknięcie działania nie oznacza automatycznie zamknięcia ryzyka. W przykładzie można potwierdzić poprawę obsługi zleceń w jednym systemie, a nadal mieć nieocenione dostępy w innych. Właściciel ryzyka potrzebuje tej informacji, aby zaproponować dalsze ograniczenie, ponowną ocenę lub uzasadnioną akceptację ryzyka przez uprawnioną osobę.
Jak połączyć działania po audycie z przeglądem SZBI
Audyt ocenia stan według przyjętych kryteriów. Bieżący przegląd pomaga sprawdzić wybrany obszar pracy. Przegląd zarządczy daje kierownictwu materiał do decyzji o priorytetach, zasobach i ryzyku. W rejestrze zachowaj te rozróżnienia; wewnętrznej kontroli kilku zleceń nie nazywaj niezależnym audytem.
Do przeglądu zarządczego przekaż sprawy opóźnione, nieskuteczne i wymagające decyzji oraz potwierdzone wyniki w ich rzeczywistym zakresie. Przygotowanie spotkania opisuje artykuł Przegląd SZBI w JST: materiały i decyzje. Szerszy kontekst opisuje artykuł o rolach, politykach i przeglądach SZBI w JST.
Materiały do uporządkowania procesu w JST
Jeśli potrzebujesz wspólnych dokumentów roboczych, sprawdź zakres M09 — System zarządzania bezpieczeństwem informacji. Moduł zawiera D23 — Procedurę audytu wewnętrznego i działań korygujących, D66 — Szablon raportu audytu wewnętrznego SZBI oraz R13 — Rejestr audytów i działań korygujących.
Materiały wymagają dopasowania w jednostce. JST wykonuje działania, gromadzi dowody i podejmuje decyzje. Zakup modułu nie jest usługą przeprowadzenia audytu ani potwierdzeniem zgodności. Zacznij od jednego ustalenia: określ przyczynę, odpowiedzialnego, dowód i termin sprawdzenia skuteczności.
Źródła i zakres zaleceń
Tekst przedstawia autorski proces pracy z ustaleniami. Inspiracją jest poradnik „Od wymagań do działania. Praktyczny przewodnik po nowelizacji ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC 2.0)” z 2026 r., s. 65–71, dotyczące dokumentowania działań, monitorowania i doskonalenia SZBI. Informacje o publikacji udostępnia NASK. Zakres materiałów M09 sprawdzono 6 października 2026 r. Artykuł nie ustala obowiązków prawnych ani kompletnego zakresu audytu jednostki.

